Maurycy Gottlieb w poszukiwaniu tożsamości

W Kamienicy Szołayskich – Oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie trwa wystawa Maurycego Gottlieba – jednego z najważniejszych żydowskich malarzy tworzących w polskim środowisku w XIX wieku. Wystawa jest kontynuacją ekspozycji, która prezentowana była od jesieni 2014 w Muzeum Pałac Herbsta w Łodzi. To pierwszy monograficzny przegląd twórczości malarza od 1991 roku.

Maurycy Gottlieb (1856-1879) pochodził z zamożnej rodziny żydowskiej z Drohobycza. Malarstwo uprawiali również jego trzej bracia, z których najbardziej znany był najmłodszy – Leopold. Maurycy żył zaledwie 23 lata, a mimo to pozostawił dorobek, który świadczy o niezwykle świadomej postawie. Jego koncepcja artystyczna polegała na dążeniu do pojednania poprzez sztukę ponad nacjami. Doktryna religijna sztuki żydowskiej wykluczała przedstawienia figuratywne. Maurycy Gottlieb był wychowany zgodnie z oświeceniowym ruchem intelektualnym – haskala, którego głównym postulatem była asymilacja ze środowiskami nieżydowskimi. Dzięki temu, między innymi sztuka mogła rozwijać się także w kontekście nurtu świeckiego i sztuki figuratywnej.

Artysta studiował w latach 1871-1873 na Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, gdzie na Wystawie Powszechnej odkrył twórczość Jana Matejki. W 1874 roku został jego uczniem w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Był pierwszym studentem pochodzenia żydowskiego w tamtejszej uczelni. Przez antysemickie nastawienie kolegów, powrócił jednak na studia do Wiednia, a potem przeniósł się do Monachium. Podróżował do Pesztu, Lwowa, Drohobycza, rok mieszkał w Rzymie, wynajmował również pracownię z Henrykiem Siemiradzkim.

Na początku 1879 roku wrócił do Krakowa, gdzie ponownie został uczniem Matejki. Patriotyczna twórczość Matejki wywarła na nim największy wpływ. Wyrazem tego były obrazy, w których podkreślał swoją polskość np. Autoportret w stroju polskiego szlachcica (obraz zaginiony), czy inne kompozycje odnoszące się do historii i literatury polskiej – m.in. Przysięga Kościuszki w Krakowie, Kawalerowie inflanccy proszący o opiekę Zygmunta Augusta przeciw cesarzowi Ferdynandowi, Albrecht brandenburski odbierający inwestyturę od króla Zygmunta Starego.

Znaczącą inspiracją dla jego malarstwa były poznane w Monachium dzieła Rembrandta, który często przedstawiał wątki kultury żydowskiej. Maurycy Gottlieb potrafił uzyskać podobną tajemniczą aurę stosując miękki modelunek i ciepłe rozproszone światło. Jego świadomość religijna była ugruntowana studiami historii i literatury żydowskiej. Był akademikiem, malował sceny historyczne, biblijne i rodzajowe z życia Żydów. Duże uznanie przyniosły mu realistyczne świeckie portrety. Zmarł latem 1879 roku przez powikłania po zapaleniu gardła. Został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ul. Miodowej w Krakowie.

Maurycy Gottlieb w poszukiwaniu tożsamości
Muzeum Narodowe w Krakowie
Kamienica Szołayskich
13.02-03.05.2015
mnk.pl

fot.materiały organizatora Muzeum Narodowe w Krakowie
1. Maurycy Gottlieb, Ahaswer, ok. 1876
2. Maurycy Gottlieb, Pospolite ruszenie
3. Maurycy Gottlieb, Wygnanie Maurów z Granady

Alicja Wilczak

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej www.napiorkowska.pl

alt

Redakcja Artissimo

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *