Niki de Saint Phalle w Guggenheim Bilbao

Niki de Saint Phalle była jedną z najbardziej wpływowych artystek drugiej połowy XX wieku. Burzliwa biografia feministki wyzwolonej z arystokratycznej francusko-amerykańskiej rodziny, miała odzwierciedlenie w buntowniczej, ale też silnie nacechowanej kobiecym pierwiastkiem twórczości.

Wystawa Niki de Saint Phalle w Guggenheim Bilbao to kontynuacja zakończonej miesiąc temu ekspozycji w Grand Palaise w Paryżu. Retrospektywny przegląd dzieł artystki chronologicznie prezentuje ponad 200 obiektów, archiwalne dokumenty, niektóre nigdy dotąd niepokazywane.

Niki de Saint Phalle (1930-2002) była samoukiem. Sztuka stała się dla niej terapią i ucieczką od rodzinnych porażek. Trudne dzieciństwo, nieudane małżeństwo z pisarzem Harry’m Mathewsem, skłoniło ją w poł. lat 50. do zerwania z dotychczasowym życiem. Ważnym momentem w jej drodze do kształtowania artystycznej dojrzałości było poznanie w 1960 roku Jeana Tinguely’ego – późniejszego partnera życiowego oraz krytyków i artystów związanych z grupą Nowych Realistów.

Dorobek artystki to szereg obiektów, stworzonych w różnych mediach, asamblaże, rzeźby, projekty architektoniczne, publiczne rzeźby, filmy, które były głęboko osadzone w kwestiach społeczno-politycznych. Była jedną z pierwszych artystek, które podejmowały wątki feministyczne i osiągnęły międzynarodowy rozgłos i uznanie w tamtym czasie.

Czerpała inspiracje między innymi z Gaudiego, Dubuffeta i Pollocka, ale stworzyła zupełnie indywidualny zestaw form i symboli. Najbardziej znana i popularyzowana jest radosna i kolorowa strona jej sztuki, natomiast przemoc i radykalność jej prac często jest pomijana.

Jedne z najbardziej znanych dzieł Niki de Saint Phalle, pokazywane na wystawie to tzw. „obrazy strzelane”. Przez prawie dziesięć lat – od lutego 1961 do początku 1970 roku, powstało ponad dwadzieścia słynnych sesji performance, które przyniosły artystce uznanie w środowisku artystycznym. Były to symboliczne rytuały, które polegały na strzelaniu do obrazów pokrytych białym tynkiem, w których wnętrzu znajdowały się pojemniki z kolorową farbą. Po przestrzeleniu płótna zbiorniki pękały i rozlewały się na płaszczyznę obrazu. Dzieła te odnosiły się do wielu znaczeń, między innymi interpretowane są jako inscenizacja śmierci sztuki wysokiej i kresu kobiecej niewinności.

Na początku lat 60. artystka zaczęła tworzyć przedstawienia kobiet, które odnosiły się do ról społecznie im przypisywanych, a od 1965 roku powstały pierwsze „Nany” – najbardziej znane jej obiekty. Karykaturalne, o obfitych kształtach, bajkowe, pomalowane na jaskrawe kolory figury kobiet miały być uosobieniem nowego świata, w którym kobiety odzyskują władzę. Monumentalnym odzwierciedleniem tej idei była „Ona (Hon)”- architektoniczna rzeźba stworzona we współpracy Tinguely’m i Ultvedt’em w 1966 roku w holu Moderna Museet w Sztokholmie. Te prowokacyjne wówczas obiekty zaczęły być realizowane nie tylko w muzeach i galeriach, ale też w przestrzeniach miejskich.

Wystawa w Guggenheim Bilbao oprócz prezentowanych dzieł gromadzi także materiały, dokumenty dotyczące obiektów w przestrzeni publicznej, z których najbardziej spektakularnym przedsięwzięciem architektonicznym był zainspirowany Parkiem Güell Gaudiego w Barcelonie – Ogród Tarota zrealizowany w Garavicchio Toskanii (1978-1998).

Niki de Saint Phalle
Guggenheim Bilbao
27.07 – 6.07. 2015
nikidesaintphalle.guggenheim-bilbao.es

fot. www.guggenheim.org
1. Niki de Saint Phalle Dolorès, 1966–95, Painted polyester on wire mesh 550 cm high, Sprengel Museum, Hanover
2. Niki de Saint Phalle, Grand Shoot – J Gallery Session (Grand Tir – Séance galerie J), 1961, Paint, plaster, and various objects on conglomerate panel, 143 x 77 x 7 cm, Private collection, Courtesy Galerie G.-P. & N. Vallois, Paris
3. Niki de Saint Phalle, The Horse and the Bride (Cheval et la Mariée), 1963, Fabric, toys, various objects, and wire mesh, 235 x 300 x 120 cm, Sprengel Museum, Hanover
4. Niki de Saint Phalle, Tarot Garden Garavicchio, Italy, Photo: © Laurent Condominas

Alicja Wilczak

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej www.napiorkowska.pl

alt

Redakcja Artissimo

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *