Archiwa tagu: sztuka

Szczeliny wolności. Sztuka w latach 1945-1948/9

W Muzeum Narodowym w Poznaniu otwarto dzisiaj wystawę Szczeliny wolności – sztuka w latach 1945-1948/9, poświęconą twórczości polskiej powstałej w ciągu trzech lat od zakończenia II Wojny Światowej.

Obiekty zebrane na ekspozycji obrazują niepewność tamtych czasów – wielopoziomowa problematyka dotyczyła nie tylko stylistyki, nurtów i tendencji (przy stale rozwijającej się i zaskakującej awangardzie artystycznej Zachodu), lecz również konieczności rozliczenia się z koszmarem największej, najpotworniejszej wojny w historii i jej niepodważalnym wpływem na dalsze losy ludzkości, oraz trudną sytuacją polityczną samej Polski, spustoszonej po walce, z niepewną przyszłością pod egidą wschodnich sąsiadów. Mimo tego, wśród intelektualistów i artystów istniała nadzieja i gotowość do odbudowania kraju.

Wystawa podzielona została na trzy części – Czas martwej natury, Wojna/Wojna, Abstrakcja i Surrealizm. Celem tego zabiegu było ukazanie różnorodności i rozwoju stylów malarskich w tamtym okresie, dążenia do nowatorstwa artystów awangardowych (które zostało przerwane w 1949 roku oficjalnym wprowadzeniem socjalizmu), oraz wpływu dramatu wojny i Holokaustu na tożsamość artystyczną tamtych czasów.

Szczeliny wolności – sztuka w latach 1945-1948/1949
Wystawa trwać będzie od 6 sierpnia do 12 listopada 2017. 
Muzeum Narodowe w Poznaniu, al. Marcinkowskiego 9.

Tekst: Sebastian B. Krzypkowski

Fot.: Alfred Lenica, Getto II, olej na płótnie, 1948-1959.

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

Odznaka honorowa Zasłużony dla Mazowsza dla Katarzyny Napiórkowskiej

1

Marszałek Województwa Mazowieckiego, pan Adam Struzik decyzją Sejmiku Województwa wręczył Katarzynie Napiórkowskiej odznakę honorową Zasłużony dla Mazowsza.
Uroczystość odbyła się w dniu 10 lipca 2017 roku w Galerii Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej w Warszawie.

Odznaka przyznana jest Katarzynie Napiórkowskiej za zasługi dla Województwa Mazowieckiego, przyczynianie się do rozwoju regionu poprzez działalność kulturalną oraz wzbogacanie kulturowego wizerunku Mazowsza. Ponadto Katarzyna Napiórkowska została uhonorowana za działalność na rzecz promocji polskich artystów prowadzoną w Galerii w Warszawie i Brukseli.
Katarzyna Napiórkowska jest założycielem i prezesem Galerii Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej w Warszawie i Brukseli, a także prezesem Fundacji im. Franciszki Eibisch nagradzającej utalentowanych polskich malarzy młodego pokolenia.

Od wielu lat zajmuje się promocją polskich artystów. Zorganizowała liczne akcje charytatywne, wspierając między innymi Warszawski Szpital Dziecięcy, Centrum Zdrowia Matki Polki, Muzeum Sztuki we Lwowie i Uniwersytet Wileński.

Początek kariery zawodowej związany był z galerią Związku Polskich Artystów Plastyków w Warszawie, gdzie Katarzyna Napiórkowska wystawiała wówczas debiutujących, a dziś niezwykle cenionych polskich twórców. W galerii pokazywane były między innymi prace Magdaleny Abakanowicz, Edwarda Dwurnika, Jurrego Zielińskiego, Rafała Olbińskiego.
Praca ta została przerwana w czasie stanu wojennego.

Wraz z demokratyzacją życia społecznego, Katarzyna Napiórkowska otworzyła własną galerię przy Rynku Starego Miasta w Warszawie. Galeria stała się ważnym miejscem na kulturalnej mapie miasta, a Katarzyna Napiórkowska stała się w 1991 roku jedną z bohaterek książki poświęconej przedsiębiorczym kobietom w pierwszych latach demokracji.

Powstała jako jedna z pierwszych prywatnych instytucji galeria wkrótce otworzyła swoją kolejną siedzibę w Warszawie przy ul. Świętokrzyskiej 32.

Obecnie Katarzyna Napiórkowska prowadzi Galerię Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej z siedzibami w Warszawie i Brukseli (od 2011 roku).

Katarzyna Napiórkowska zorganizowała ponad 260 wystaw i pokazów indywidualnych w Polsce oraz na świecie, m.in. w Düsseldorfie, Awignon, Paryżu, Nowym Jorku, Tel Avivie, Bukareszcie i Kolonii. W prowadzonej przez nią Galerii odbyły się również wystawy międzynarodowe. Prezentowano między innymi twórczość Josefa Beuysa oraz profesorów Akademii Sztuk Pięknych we Florencji.

Katarzyna Napiórkowska od lat aktywnie uczestniczy w prezentacji twórców, którzy uznawani są za klasyków sztuki XX i XXI wieku. W Galerii prezentowane były dzieła m.in. prof. Magdaleny Abakanowicz, Franciszka Starowieyskiego, Zdzisława Beksińskiego, prof. Antoniego Fałata, Jana Lebensteina, Romana Opałki, prof. Eugeniusza Markowskiego, prof. Józefa Szajny, Edwarda Dwurnika- twórców mających ogromny wkład w kształtowanie artystycznego wizerunku Polski.

Prowadzona przez Katarzynę Napiórkowską Galeria stanowi również ważny salon promocyjny dla twórców młodego pokolenia.
Jako prezes Fundacji Eibisch, Katarzyna Napiórkowska przeprowadza pro bono znaczący konkur dla młodych artystów-malarzy.
Dotychczas odbyło się kilkanaście edycji konkursu. W jury, obok Katarzyny Napiórkowskiej zasiadają także pedagodzy uczelni artystycznych ( m.in. prof. dr hab. Adam Myjak), W konkursie jak dotąd brało udział około 3000 młodych artystów z Akademii Sztuk Pięknych w całej Polsce.

W 2015 roku Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej została wyróżniona prestiżowym tytułem Ambasadora Polskiej Gospodarki w kategorii Marka Europejska nadanym przez Business Center Club we współpracy z Ministerstwem Gospodarki.

Za działalność na rzecz kultury oraz działalność społeczną i charytatywną Katarzyna Napiórkowska została odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Polonia Restituta, Złotym Krzyżem Zasługi oraz Odznaką Przyjaciel Dziecka nadaną przez TPD.

Przeprowadziła bardzo liczne akcje charytatywne i społeczne, między innymi na rzecz Fundacji Zdążyć z Pomocą, Uniwersytetu Wileńskiego, Warszawskiego Szpitala dla Dzieci, WOŚP, Centrum Zdrowia Matki Polki, Muzeum Sztuki we Lwowie, Akcji Wielkie Serce, Polskiego Czerwonego Krzyża, UNHCR.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

Twarzą w twarz. Sztuka w Auschwitz

Dzisiaj, w Kamienicy Szołayskich, oddziale MNK, otwarta została wystawa sztuki tworzonej przez więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.

Dzieła sztuki tworzone w warunkach stałego zagrożenia, cierpienia i wszech otaczającej śmierci są najdobitniejszym przykładem świadczącym o ponadczasowym, terapeutycznym działaniu sztuki i procesu tworzenia.
Prace więźniów, wśród których znaleźli się twórcy tak uznani dla kultury powojennej jak m.in. Xawery Dunikowski czy Józef Szajna, są przekrojem przez ludzki instynkt i chęć kultywowania swojego człowieczeństwa, które w Auschwitz łatwo można było zatracić.

Rudzka-Cybisowa Hanna, Nad Sekwaną, 49,5 x 64,5 cm
Józef Szajna, Nasze życiorysy, technika mieszana na papierze, 1944-45 fot. materiały prasowe organizatora

Na wystawie zobaczyć można więc dość różnorodne dzieła; od studiów przedstawiających kaźń i tortury, udręczone niewolniczą pracą postaci czy nieświadome nadchodzącego losu tłumy wysiadające z wagonów, przez portrety współwięźniów i widoki obozu, po idylliczne, przywoływane z pamięci widoki i martwe natury – tworzone w rozpaczliwej potrzebie obcowania z pięknem.
Wiadomym jest, iż więźniowie nie mogli swobodnie tworzyć sztuki (poza tą zamawianą z rzadka przez nadzorujących obozem SS-manów) – tym większa jest jej wartość i siła przekazu. Nie powinna więc dziwić różnorodność technik i materiałów wykorzystanych przez artystów – używano wszystkiego, co mogło się nadać.

Wystawa trwać będzie do 20 września 2017 roku w Kamienicy Szołayskich przy Placu Szczepańskim 9.

Tekst: Sebastian B. Krzypkowski

Fotografia tytułowa: Mieczysław Kościelniak, Powrót z pracy, rysunek na papierze, 1942

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

Rafał Gadowski – malarstwo

Już jutro, 21 czerwca 2017 roku o godzinie 19:00, w Galerii Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej przy Świętokrzyskiej 32 w Warszawie otwarta zostanie wystawa malarstwa Rafała Gadowskiego.

Artysta w swych obrazach skupia się na pięknie świata natury, uwieczniając je w zaskakujący, nowatorski sposób – poprzez użycie syntetycznych plam barwnych, jaskrawych, mocnych kolorów i wyraźnych kontrastów. Ujmowanie „portretowanych” owoców i zwierząt w niemal przypadkowe, niewystudiowane, otwarte kadry przy jednoczesnym monumentalizowaniu przedstawionych obiektów ma zwracać uwagę na ogromną ilość piękna, które występuje codziennie w nawet najbardziej niepozornych przedmiotach.

Sam autor o swych dziełach mówi:

„Nigdy nie interesowała mnie literacka narracja w malarstwie. Tematem są zwykłe przedmioty. Każdy motyw, czy to jest owoc, sarna, dziecko czy krzesło jest dla mnie inspirujący. Ale nie po to by powielać stereotyp widzenia rzeczywistości lecz by pokazać to czego nie widać na pierwszy rzut oka. Kolor i światło to materia z której buduję moje obrazy, kreując niedostrzegalny porządek rzeczy.”

Rafał Gadowski

Urodzony w 1973 roku. Studiował Malarstwo na Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie. W 1999 r. uzyskał Dyplom na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni malarstwa prof. Zbysława Maciejewskiego. Uczestnik wielu wystaw zbiorowych. Jego prace znajdują się w licznych kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.

Wernisaż wystawy malarstwa Rafała Gadowskiego: 21 czerwca 2017, godzina 19:00, Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej, Świętokrzyska 32, Warszawa.

Wystawa trwać będzie do 5 lipca 2017 roku. Zapraszamy!

P_D_10500

 

Tekst: Sebastian Krzypkowski

Fot.: 1.) Rafał Gadowski, Winogrona, olej na płótnie, 2017, 2.) Rafał Gadowski, Melony 8, olej na płótnie, 2016.

 

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

Dali kontra Warhol. Wystawa w PKiN w Warszawie

W warszawskim Pałacu Kultury i Nauki odbyła się światowa premiera wystawy niezwykłej – skonfrontowanych ze sobą dzieł Salvadora Dali i Andy’ego Warhola, dwóch z grona najsłynniejszych artystów wszech czasów.

Dwóch artystów, tworzących głównie w II połowie XX wieku, uprawiało sztukę – wydawałoby się – zupełnie odmienną. O ile Dali w znacznej większości swej pracy wybierał sztukę przedstawieniową, bogatą, pełną symboliki, mitów, nadrzeczywistą, o tyle Warhol poświęcał się szokującej prostocie, sprowadzeniu sztuki do słynnej puszki zupy, powtórzonego portetu. Patrząc na dzieła Dalego, a następnie Warhola i na odwrót trudno doszukiwać się w nich podobieństw w sposobie przedstawienia, wspólnych cech formalnych.

Jest jednak coś, co łączyło obu twórców i wystawa ma na celu zaakcentowanie tego – miłość do sławy, rozgłosu, kontrowersji i fortuny. Warhol oraz Dali w swoich czasach byli prawdziwymi gwiazdorami, celowo i skutecznie wpływającymi na opinię publiczną, bawiącymi się z konwenansem, celebrującymi kolejne projekty i wywieranie wpływu na komercyjne życie Europy XX wieku, jak wtedy, gdy Salvador Dali miał zaaranżować wystawę jednego z wykwintnych sklepów, zmieniając ją w fantasmagoryczną, zmysłową scenę, budzącą ogromne zainteresowanie tłumów. Andy Warhol nazwał swoją nowojorską pracownię The Factory (Fabryka), by zaakcentować ironicznie masowość swojej sztuki – a w swoich czasach atelier twórcy było centrum życia artystycznego, a co za tym idzie wieczorowego Nowego Jorku.

Nie da się ukryć, że dzisiejsza sława Dalego i Warhola, artystów „kultowych”, powszechnie znanych jest w równej mierze zasługą ich geniuszu i stworzonych arcydzieł, co uwielbienia blichtru, sławy oraz umiejętności twórczego zaistnienia w popularnych mediach i wywarcia wpływu na szeroką publiczność.

Wystawa trwać będzie do 7 października 2017 roku.

 

Tekst: Sebastian Krzypkowski

Fot.: materiały organizatora

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

COMMON GROUND: POLSCY I HOLENDERSCY ARTYŚCI W BRUKSELI

W brukselskiej Galerii Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej przy Mont des Arts 8 przygotowano wystawę malarstwa i fotografii autorstwa czwórki artystów pochodzenia polskiego i holenderskiego. Wernisaż odbędzie się 28 kwietnia 2017 roku. 

Kontrastowość wystawy uzyskana została dzięki zestawieniu ze sobą utrzymanych w czerni i bieli zdjęć artystycznych Rutgera ten Broeke i Blanki Wąsowicz z mieniącymi się pięknymi barwami obrazami autorstwa Gabryeli Wąsowicz oraz fotograficznymi impresjami Roberta Webstera. „Podzielenie” twórców na dwie podgrupy wzajemnie się przenikające – tj. malarzy/fotografów i Polaków/Holendrów pokazuje uniwersalizm sztuki nowoczesnej, swego rodzaju pozytywną globalizację -nieoznaczającą wyzbywania się własnych cech i odmienności.
P_D_10778

fot.1: Rutger ten Broeke

Fotografie Rutgera ten Broeke oraz Blanki Wąsowicz oscylują wobec kobiecości – przeznaczenia, cielesności, duchowości, wyobcowania, jak również jej archetypów i symboli – pramatki Ewy, bogini miłości Wenus czy niepokalanej Maryi. Monochromatyzm fotografii i minimalizm kompozycji wzmacnia siłę przekazu zdjęć, budując atmosferę ciszy, skupienia, kontemplacji.

Apparition Holly

fot. 2 Blanka Wąsowicz

Prezentowane na wystawie malarstwo, formalnie odmienne od wymienionych wyżej dzieł, także niesie za sobą potężny ładunek emocjonalny. Gabryela Wąsowicz nostalgicznie odnosi się do zarówno piękna owoców przyrody w swych martwych naturach przywodzących na myśl motywy vanitas oraz dawnych dzieła mistrzów holenderskich, jak i do życia człowieka człowieka, ukazując artefakty codziennej egzystencji oraz zamyślone, odosobnione postaci.  Robert Webster natomiast, poza cyklem „Wspomnienia z Warszawy” zawierającym impresje z polskiej stolicy, zajmuje się niuansami dotyczącymi życia, śmierci, teatru oraz karnawału, od zawsze go fascynującymi.

P_D_10797

fot. 3 Gabryela Wąsowicz

Całą czwórkę artystów łączy fakt ukończenia Gerrit Rietveld Academie w Amsterdamie – artystycznej uczelni kształcącej studentów z całego świata, która specjalizuje się w nowatorskich podejściach do sztuki; na ASP w Warszawie również studiowali Gabryela Wąsowicz i Robert Webster – artysta urodzony w Holandii przyjechał wówczas do Polski na dwuletnią wymianę.P_D_10789

fot. 4 Robert Webster

Gabryela oraz Blanka Wąsowicz są artystkami urodzonymi w Polsce, wywodzącymi się z polskiej rodziny malarzy. Na stałe związane z Holandią – Gabryela prowadzi pracownię malarstwa i rysunku Gooise Academie voor Beeldende Kunsten (Akademii Sztuk Pięknych) w Laren. Jej prace znajdują się m.in. w prestiżowej kolekcji banku ING.  Blanka Wąsowicz natomiast uczy w Akademii Sztuki i Projektowania AKI-ArtEZ w Enschede, gdzie wykładał również Rutger ten Broeke. Obydwie artystki zaznaczają, iż ich polskie pochodzenie i poczucie przynależności stanowi dla nich ważny element tożsamości; w żadnym wypadku nie wyklucza się to z życiem i aktywnym tworzeniem w Holandii, a wręcz przeciwnie, prowadzi do wzbogacenia procesu twórczego.

Wernisaż wystawy Common Ground odbędzie się 28 kwietnia o godzinie 19:00 w Galerii Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej przy Mont des Arts 8 w Brukseli.

Wystawa trwać będzie do 12 maja 2017 roku.

 

Tekst: Sebastian B. Krzypkowski

Zdjęcia: od góry – 1. Rutger ten Broeke 2. Blanka Wąsowicz 3. Gabryela Wąsowicz 4. Robert Webster, Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

Pinzel/Myjak – Spotkanie. Wystawa Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki

myjak_24

We lwowskim kościele Klarysek przy placu Cłowym we Lwowie odbywa się wyjątkowa wystawa dwóch rzeźbiarzy: wybitnego twórcy barokowego, Jana Jerzego Pinzela oraz Adam Myjaka, twórcy współczesnego, rektora ASP w Warszawie.

Dawny kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, bo tak brzmi właściwa nazwa niedziałającej już świątyni, potocznie zwanej kościołem Klarysek, pełni obecnie funkcję Muzeum Jana Jerzego Pinzla, rzeźbiarza epoki baroku – podczas wystawy do jego dzieł dołączyło 14 rzeźb Adama Myjaka, pochodzących z ponad 5 dekad twórczości polskiego rzeźbiarza.

Kontrasty, naturalnie wynikające z czasu powstawania dzieł obu artystów, równoważone są przez cechy wspólne; pierwszą i główną z nich jest dominujący motyw przedstawień człowieka. U Pinzela postaci świętych nabierają niezwykłej, dramatycznej niemal ekspresyjności w myśl barokowego dążenia do dynamiki. U Myjaka natomiast, figury są bardziej statyczne, zdają się lekko falować, dążą ku górze.

myjak_25

Poprzez skonfrontowanie dzieł artystów tworzących w tak różnych nurtach i odległych od siebie epokach, twórcom wystawy udało się sprowokować nastrój skłaniający do zadania pytań: o historię i charakter rzeźby oraz idei, które niosła ze sobą przez wieki.

Wystawa trwać będzie do 17 maja 2017 roku.

Tekst: Sebastian B. Krzypkowski

Fot. 1. : Rzeźby A. Myjaka, ekspozycja Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki im. Borysa Woźnickiego.

Fot. 2.: Rzeźba A. Myjaka (pierwsza z lewej) oraz rzeźby  Jana Jerzego Pinzela, ekspozycja Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki im. Borysa Woźnickiego.

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

Potęga awangardy. Wystawa w krakowskim Muzeum Narodowym

Muzeum Narodowe w Krakowie prezentuje niepokazywane wcześniej dzieła największych twórców światowej sztuki awangardowej, uzupełnione o prace polskich klasyków.

Piet Mondrian, Max Ernst, Aleksandr Archipenko, Lubow Popowa, Fernand Léger, Edvard Munch, Kazimierz Malewicz… prace tych artystów, uzupełnione o dzieła twórców polskich (m.in. Władysława Strzemińskiego, Katarzyny Kobro, Witkacego) będą zestawione z dziełami artystów nam współczesnych, nawiązujących do twórczości pierwszej połowy wieku XX.

Koncept wystawy narodził się w brukselskim BOZAR – Centre for Fine Art, gdzie głównym celem wystawy było ukazanie zróżnicowania i ogromnej liczby ruchów awangardowych (konstruktywizm, neoplastycyzm, futuryzm, dadaizm, modernizm, surrealizm, suprematyzm jako niektóre), jak również upamiętnienia rocznicy wybuchu I Wojny Światowej oraz zaznaczenia, jak poważne konsekwencje dla postaw artystycznych wywołały oba wielkie konflikty I połowy XX wieku.

Wystawa w MNK pokazuje również ówczesną sztukę polską – znajdującą się pomiędzy nowymi koncepcjami artystycznymi Zachodu, a bardzo prężnie rozwijającą się awangardą rosyjską. Polska, posiadająca dodatkowy faktor historyczny – świeżo odzyskaną niepodległość – zdolna była do wykształcania własnych nurtów – jak unizm Władysława Strzemińskiego, inspirowany suprematyzmem i neoplastycyzmem, dążący do dalszej puryfikacji sztuk plastycznych.

Wystawa uzupełniona jest o cykl spotkań edukacyjnych poświęconych historii, cechach i wpływie nurtów awangardowych (m.in. zmianach w sztukach scenicznych, polskich pisarzach awangardowych czy nowych koncepcjach architektonicznych), jak również katalog zawierający zbiór tekstów historyków sztuki, traktujących o szeroko pojętej awangardzie.

„Potęga awangardy” prezentowana będzie od 10 marca do 28 maja 2017 roku w Kamienicy Szołayskich w Krakowie.

 

Więcej informacji – Muzeum Narodowe w Krakowie.

Tekst – Sebastian B. Krzypkowski

Fot.1. – Katarzyna Kobro, Akt dziewczęcy, 1948, MNK.

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

Armory Show 1913

begley-cu0234-armory-main-tease

Dzisiaj wypada rocznica otwarcia jednej z najważniejszych wystaw w dziejach; the Armory Show roku 1913, która zrewolucjonizowała amerykańską sztukę współczesną, jednocześnie otwierając drogę do dzisiejszej sławy wielu wybitnym artystom.

International Exhibition of Modern Art, bo tak brzmiała pełna nazwa wydarzenia, była rezultatem zmęczenia akademizmem środowiska młodych artystów amerykańskich. Współpracując na rzecz odnowy kultury amerykańskiej, utworzyli Stowarzyszenie Malarzy i Rzeźbiarzy Amerykańskich (AASP), zrzeszające wielu twórców o zróżnicowanych poglądach, które łączyła jedna cecha – dążność do nowoczesności.

Uznali oni, że najlepszym sposobem na przełamanie impasu panującego  we współczesnej im sztuce amerykańskiej będzie zaprezentowanie jak największej ilości dzieł awangardowych jak największej ilości twórców w jednym miejscu. Wybór padł na budynek  69th Regiment Armory, należący do Gwardii Narodowej, skąd wzięła się potoczna nazwa wydarzenia. Przestrzeń ekspozycyjna podzielona została na część europejską oraz amerykańską.

Wystawa (powtórzona również w Chicago oraz Bostonie) cieszyła się ogromnym zainteresowaniem, odwiedziły ją setki tysięcy osób. Bez wątpienia byłoby tak i w naszych czasach – spis twórców biorących udział w ekspozycji brzmi dzisiaj jak lista najdroższych i najbardziej uwielbianych artystów współczesności, kanonicznych we współczesnej historii sztuki: Picasso, Duchamp, Braque, Kandinsky, Halpert, Whistler, Hodler, Renoire, Delacroix, Manet, Monet, Matisse, Munch, Brâncusi, Bourdelle, Archipenko – to jedynie niewielki ułamek.    Twórcy biorący udział w Armory Show 1913 są dzisiaj otoczeni kultem, uważani za geniuszy, ich prace nabywane są za dziesiątki milionów dolarów. Różnica jest jednak taka, że ogromna część ówczesnej widowni – przyzwyczajona do akademickiego, idealizowanego „realizmu” i patosu – chodziła oglądać wystawione dzieła traktując je jak kurioza, bezczelne żarty europejskich prowokatorów.

20150719231100!Duchamp_-_Nude_Descending_a_Staircase

Symbolem niezrozumianego nowatorstwa i zarazem całej wystawy stał się obraz Marcela Duchampa (obecnie – jednej z największych ikon XX wieku) pod tytułem Akt schodzący po schodach nr 2 – na tyle rewolucyjny, że odrzucony został nawet przez paryski Salon Niezależny. Nie budzi więc zdziwienia fakt, że konserwatywna publiczność amerykańska uznała obraz za całkowicie bezsensowny, będący ucieleśnieniem wszystkich niewłaściwie ukierunkowanych tendencji w sztuce europejskiej. Dzieło stało się obiektem powszechnej satyry, a przez część krytyków sztuki było używane jako symbol bezmyślnego parcia do nowatorstwa i, po prostu, „złej sztuki”… Obecnie obraz uznawany jest za jedno z największych arcydzieł XX wieku, łączące w sobie tendencje kubizmu, futuryzmu oraz inspiracje rozwijającymi się ówcześnie fotografią i kinematografią.

Armory Show roku 1913 bez wątpienia jest jednym z najbardziej przełomowych i znamiennych wydarzeń w historii sztuki. Różnorodność oraz mnogość wystawionych dzieł największych artystów swoich czasów, nawet przy krytyce, z którą się spotkała, uwolniła ogromny potencjał artystyczny Stanów Zjednoczonych, kształtując wielkich artystów pochodzących z tego kraju oraz wpływając na amerykańskie instytucje sztuki współczesnej, należące obecnie do najbardziej wpływowych na świecie.

Tekst: Sebastian B. Krzypkowski

Fot. 1. Fragment ekspozycji Armory Show 2013, zdjęcie za The New York Times.

Fot. 2. Marcel Duchamp, Akt schodzący po schodach 2, olej na płótnie, 1912, Philadelphia Museum of Art.

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej.

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015

Ekstaza św. Franciszka wg El Greco

ekstazaswfranciszkaelgreco

Jeden z ważniejszych obrazów w polskich zbiorach przeszedł gruntowną renowację – wyrównana została kolorystka płótna, odsłaniając delikatne smugi promieni boskiego światła skierowanych na stygmaty świętego, odkryto również nieznane do tej pory fragmenty kontrowersyjnej sygnatury. Po pokazie w Krakowie, powrócił do Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach, gdzie znów można go oglądać.

[…] Jedyny w polskiej kolekcji.* Odkryty przypadkiem, w 1964 roku. Przez jakiś czas pokutował na plebanii kościoła w Kosowie Lackim jako dzieło artysty nieznanego. Przykryte warstwą kurzu. Z pożółkłymi werniksami. Z rozdartym fragmentem płótna. Kolejno odsłaniane warstwy kruszyły opinie tych, którzy twierdzili, że to nie może być prawdziwy El Greco. Aż pod późną, niewłaściwą sygnaturą Antona van Dycka odkryto fragment greckiego podpisu mistrza z Krety. […]

Przedstawia świętego Franciszka. Powiedzieć tylko tyle, to jednak tak jakby stwierdzić, że Guernica jest widokiem z pola walki, gdzie kurze już opadły. A ona jest przecież hukiem bomb, strachem, rozpaczą. Bezpośrednim świadectwem z wojennego frontu.

Święty Franciszek zwykle jest zamknięty w kadrze historii, na tyle dalekiej, że staje się jakimś rozanielonym wrażliwcem spoglądającym w górę, pod łagodną chmurką. Zintegrowany z niebem. Jedną nogą w raju.

Inaczej u El Greca. Niebo i ziemia są tu oddzielone.

W pierwszym planie Franciszek. Poszarpane chmury w tle są jak jakaś potworna czaszka; wizja raczej z koszmaru, a nie wypisywanej złotą czcionką hagiografii. To dramatyczne tło bardziej biednego Franciszka wchłania, niż otula. Wciąga w niepokojące wiry nieba.

Franciszek ma łzy w oczach. Trzeba stanąć przez obrazem, żeby je dobrze zobaczyć. Dłonie o tych tak cudownie szczupłych palcach rozłożone. W geście pokory? A może zdziwienia? Albo negocjacji z niebem?

Sączą się z nich krople krwi.

Krew i łzy. Taki jest ten święty Franciszek wg El Greca. Zanurzony w swoim dramacie. Prawdziwy. Skupiony, poważny.

Skierowany na swoją osobistą historię, a nie na widza, stojącego przed obrazem. Widza mogłoby nie być. Na jego dłoniach pojawiły się stygmaty, a on wyjaśnienia szuka gdzieś w niebie.

Dzieło przekonywujące, wielkiej wiary i ogromnego talentu.

Taki obraz mógł być owocem kontrreformacyjnej gorączki. Był dziełem artysty, który przeszedł tak długą drogę, od swej rodzimej Kandii, od malowniczego Fodele na Krecie, gdzie był malarzem ikon, wpisanym w tradycję i rygor tego fachu. Bez odstępstw. El Greco, Domenikos Theotokopoulos. Artysta, który przejechał pół Europy, objawiając swoją osobowość i odrębną, malarską wizję. Wyzwalając się z bizantyjskich tradycji malarskich w drodze z Krety do Wenecji, Rzymu, a potem do Toledo.

Wielki mistrz malarstwa światowego.

[…]

Postscriptum

Na marginesie, bardzo ciekawa była historia odkrycia i rozpoznania tego obrazu. Z udziałem Juliusza A. Chrościckiego, który jako młody chłopiec widział podejrzanie dobry obraz na plebanii w Kosowie, a potem Izabeli Galickiej i Hanny Sygietyńskiej, które po inwentaryzacji przeprowadzonej w Kosowie opublikowały artykuł o nieznanym obrazie w Biuletynie Historii Sztuki w 1966 roku, przypisując go El Greco. Wywołało to debatę, w której sławy takie jak prof. Białostocki opowiadały się przeciw nowej atrybucji.

Nie wiadomo, skąd obraz wziął się na ziemiach polskich, dlaczego podpisany był nazwiskiem flamandzkiego malarza, Antona van Dycka. Wiemy natomiast, że w 1927 roku został zakupiony w domu aukcyjnym przy ulicy Brackiej w Warszawie, a na stałe można go podziwiać w Muzeum Diecezjalnym w Siedlcach.

Tekst: dr Justyna Napiórkowska

Fot.1. Domenikos Theotokopulos (El Greco), Ekstaza św. Franciszka, olej na płótnie, IV ćwierć XVI w., Muzeum Diecezjalne w Siedlcach.

Mecenasem portalu artissimo.pl jest Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej

logo_pl_galeria_napiorkowska-2015